Норматив ҳужжатлар
Қўлланмада тилга олинган қонунлар, президент қарорлари, ҳукумат қарорлари ва Бош прокурор буйруқлари — соҳалар кесимида. Амалдаги таҳрирни lex.uz'дан текширинг.
Прокурор назоратининг ҳуқуқий асослари
Прокурор назорати ОБъеКТЛАРИ
Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳамда унинг ҳудудий тузилмалари;
Ижтимоий ҳимоя миллий агентлигининг болаларни ижтимоий ҳимоя қилиш шўъбалари;
Ички ишлар вазирлигининг вояга етмаганлар билан ишлаш бўлинмалари;
Вилоят ҳокимликлари бола масалалари бўйича комиссияси;
Вилоят ИИБ ҳузуридаги вояга етмаганларга ижтимоий-ҳуқуқий ёрдам кўрсатиш марказлари.
БП 11.09.2017 йилдаги 139-сон буйруғи
Прокурор назоратининг ҳуқуқий асослари
Ҳужжатлар:
- Ўзбекистон Ресупубликаси Конституцияси;
- Ўзбекистон Республикасининг 29.08.2001 йилдаги “Прокуратура тўғрисида”ги Қонуни;
- Ўзбекистон Республикасининг 07.01.2008 йилдаги “Бола ҳуқуқларининг кафолатлари тўғрисида”ги Қонуни;
- Ўзбекистон Республикасининг 29.09.2010 йилдаги “Вояга етмаганлар ўртасида назоратсизлик ва ҳуқуқбузарликларнинг профилактикаси тўғрисида”ги Қонуни;
- Ўзбекистон Республикасининг 08.09.2017 йилдаги “Болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказувчи ахборотдан ҳимоя қилиш тўғрисида”ги Қонуни;
- Ўзбекистон Республикасининг 23.09.2020 йилдаги “Таълим тўғрисида”ги Қонуни;
- Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 22.09.2014 йилдаги “Васийлик ва ҳомийлик тўғрисидаги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга оширишга доир норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тасдиқлаш ҳақида”ги 269-сонли Қарори;
- Ўзбекистон Республикаси Президентининг 14.03.2017 йилдаги “Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси ва жиноятчиликка қарши курашиш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Қарори;
- Ўзбекистон Президентининг 22.04.2019 йилдаги “Бола ҳуқуқлари кафолатларини янада кучайтиришга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ-2833-сонли Қарори;
- Бош прокурорнинг 11.09.2017 йилдаги “Вояга етмаганлар ҳақидаги қонунчилик ижроси устидан назорат фаолияти самарадорлигини ошириш тўғрисида”ги 139-сонли соҳавий буйруғи;
- Бош прокурорнинг 05.12.2017 йилдаги 172-сонли буйруғига асосан тасдиқланган “Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратурасининг Регламенти” ва “Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар, Тошкент шаҳар, Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий ва Транспорт прокуратураларининг намунавий Регламенти” ва бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар.
ИИО фаолияти бўйича тавсиявий рўйхат
Ички ишлар органларининг масъул тузилмалари томонидан
қуйидаги ҳужжатлар ва йиғма жилддлар юритилади:
- вояга етмаганлар якка тартибдаги профилактикасига оид ҳужжатлар;
- қидирув эълон қилинган вояга етмаганлар, шунингдек ижтимоий жиҳатдан хавфли аҳволда бўлган вояга етмаганларни аниқлашга доир ҳужжатлар;
- вояга етмаганларни ҳуқуқбузарликлар ёки бошқа ғайриижтимоий хатти-ҳаракатларни содир этишга жалб қилаётган ёхуд вояга тмаганларга нисбатан бошқа ғайриҳуқуқий қилмишлар содир этаётган шахсларнинг аниқлашга оид ҳужжатлар;
- вояга етмаганларни таъминлаш, тарбиялаш ва уларга таълим бериш бўйича ўз мажбуриятларини бажаришдан бўйин товлаётган ёки улар билан шафқатсиз муомалада бўлаётган ота-оналар шахсларни аниқлашга оид тўпланган ҳужжатлар;
- вояга етмаганларни ижтимоий-ҳуқуқий ёрдам кўрсатиш
марказларига ёки Республика ўқув-тарбия муассасаларига белгиланган тартибда жойлаштириш бўйича тузилган ҳужжатлар;
- ҳуқуқбузарликлар ёки бошқа ғайриижтимоий хаттиҳаракатлар содир этган вояга етмаганларнинг, шунингдек назоратсиз ва қаровсиз қолган вояга етмаганларнинг қонун ҳужжатларида назарда тутилган ҳолларда ва тартибда ички ишлар
органларига олиб борилишига оид тўпланган ҳужжатлар;
- вояга етмаганларнинг яшаш, ўқиш (иш) жойидаги таълим, маданий-кўнгилочар, спорт-соғломлаштириш муассасаларида, бошқа ташкилотларда, тўгараклар ва клубларда вояга етмаганлар билан олиб борилган профилактик ва назорат тадбирлари натижаси бўйича йиғилган ҳужжатлар;
- вояга етмаганлар ҳуқуқбузарликлар профитакликасига оид бошқа давлат органлари билан ҳамкорликда амалга оширилган ишларга оид ёзишмалар ва бошқа материаллар.
Прокурор назоратида фойдаланилиши лозим бўлган қонунлар, қонуности ва идоравий ҳужатларнинг тавсиявий рўйхати:
- Ўзбекистон Республикасининг 29.09.2010 йилдаги “Вояга етмаганлар ўртасида назоратсизлик ва ҳуқуқбузарликларнинг профилактикаси тўғрисида”ги Қонун;
- Ўзбекистон Республикасининг 14.05.2014 йилдаги “Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тўғрисида”ги Қонуни;
- Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг26.03.2019 йилдаги 251-сонли қарорига асосан тасдиқланган “Ички ишлар органлири профилактика (катта) инспекторларининг жамоат тартибини сақлаш бўйича ёрдамчилари фаолиятини
ташкил этиш тартиби тўғрисида”ги Низом;
- Ўзбекистон Республикаси Бош прокурорининг 31.08.2017 йилдаги 138-сонли буйруғига асосан тасдиқланган “Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратурасининг вояга етмаганлар ҳақидаги қонунчилик ижроси устидан назорат бошқармаси тўғрисида”гиНизом;
- Ўзбекистон Республикаси Бош прокурорининг 11.09.2017 йилдаги “Вояга етмаганлар ҳақидаги қонунчилик ижроси устидан назорат фаолияти самарадорлигини ошириш тўғрисида”ги 139-сонли буйруғи.
Мактабгача таълим бўйича тавсиявий рўйхат
Алоҳида тартибда кўрилади
Прокурор назорати давомида фойдаланилиши лозим бўлган қонунлар, қонуности ва идоравий ҳужжатларнинг тавсиявий рўйхати:
- Ўзбекистон Республикасининг 07.01.2008 йилдаги “Бола ҳуқуқларининг кафолатлари тўғрисида”ги Қонуни;
- Ўзбекистон Республикасининг 16.12.2019 йилдаги “Мактабгача таълим ва тарбия тўғрисида”ги Қонуни;
- Ўзбекистон Республикасининг 23.09.2020 йилдаги “Таълим тўғрисида” ги Қонуни;
- Ўзбекистон 09.09.2017 йилги такомиллаштириш қарори;Республикаси Президентининг “Мактабгача таълим тизимини тубдан чора-тадбирлари тўғрисида” ПҚ-3261-сон қарори
- Ўзбекистон Республикаси Президентининг 15.09.2017 йилги «Нодавлат таълим хизматлари кўрсатишфаолиятини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-3276-сон қарори;
- Ўзбекистон Республикаси Президентининг 05.04.2018 йилги ПҚ-3651-сон қарори билан тасдиқланган “Мактабгача таълим соҳасида давлат-хусусий шериклик тўғрисида”ги Низом;
- Ўзбекистон Республикаси Президентининг 08.05.2018 йилги “Ўзбекистон Республикаси мактабгача таълим тизимини 2030 йилгача ривожлантириш концепциясини тасдиқлаш тўғрисида” ПҚ-4312-сон қарори;
- Ўзбекистон Республикаси Президентининг 30.09.2018 йилги “Мактабгача таълим тизимини бошқаришни такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-3955-сон қарори;
- Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 25.07.2019 йилдаги «Давлат мактабгача таълим муассасаларида соғлом овқатлантириш тизимини янада такомиллаштириш тўғрисида»ги 626-сонли қарори;
- Ўзбекистон Республикаси Мактабгача таълим вазирлиги ва Ўзбекистон
- 04.2018 Республикаси Соғлиқни сақлаш таълим вазирлигининг муассасаларида йилдаги “Мактабгача болаларнинг ҳаёти ва соғлиғини муҳофаза қилишни ташкил этиш тартиби тўғрисида”ги Низом
- Ўзбекистон Республикаси Бош прокурорининг 31.08.2017 йилдаги 138-сонли буйруғига асосан тасдиқланган “Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратурасининг вояга етмаганлар ҳақидаги қонунчилик ижроси устидан назорат бошқармаси тўғрисида”ги Низом;
- Ўзбекистон Республикаси Бош прокурорининг 11.09.2017 йилдаги “Вояга етмаганлар ҳақидаги қонунчилик ижроси устидан назорат фаолияти самарадорлигини ошириш тўғрисида”ги 139-сонли буйруғи.
Умумтаълим бўйича тавсиявий рўйхат
Алоҳида тартибда кўрилади
Прокурор назорати давомида фойдаланилиши лозим бўлган қонунлар, қонуности ва идоравий ҳужжатларнинг тавсиявий рўйхати:
- Ўзбекистон Республикасининг 07.01.2008 йилдаги “Бола ҳуқуқларининг кафолатлари тўғрисида”ги Қонуни;
- Ўзбекистон Республикасининг 14.09.2016 йили “Ёшларга оид давлат сиёсати тўғрисида”ги Қонуни;
- Ўзбекистон Республикасининг 23.09.2020 йилдаги “Таълим тўғрисида”ги Қонуни;
- Ўзбекистон Республикаси Президентининг 05.09.2018 йилдаги “Халқ таълимини бошқариш тизимини такомиллаштириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПФ-5538-сон Фармони;
- Ўзбекистон Республикаси Президентининг 29.04.2019 йилда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими тизимини 2030 йилгача ривожлантириш концепциясини тасдиқлаш тўғрисида»ги ПФ-5712-сон Фармони;
- Ўзбекистон Республикаси Президентининг 09.09.2019 йилда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикаси Взирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Президент, ижод ваихтисослаштирилган мактабларни ривожлантириш агентлигини ташкил этиш тўғрисида»ги ПФ-5815-сон Фармони;
- Ўзбекистон Республикаси Президентининг 31.05.2006 йилги “Умумтаълим мактаблари ўқувчиларини дарсликлар билан таъминлаш тизимини такомиллаштириш борасидаги қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ-362-сонли қарори;
- Ўзбекистон Республикаси Президентининг 14.08.2018 йилда қабул қилинган «Ёшларни маънавий-ахлоқий ва жисмоний баркамол этиб тарбиялаш, уларга таълим-тарбия бериш
тизимини сифат жиҳатидан янги босқичга кўтариш чоратадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-3907-сон қарори;
- Ўзбекистон Республикаси Президентининг 05.11.2018 йилда қабул қилинган «Халқ таълими тизимига бошқарувнинг янги тамойилларини жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-3931-сон қарори;
- Ўзбекистон Республикаси Президентининг 20.02.2019 йилда қабул қилинган «Президент мактабларини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-4199-сон қарори;
- Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Маънавиймаърифий ишлар самарадорлигини ошириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги 2019 йил 3 майдаги ПҚ-4307-сон қарори;
- Ўзбекистон Республикаси Президентининг 09.09.2019 йилда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Президент, ижод ва ихтисослаштирилган мактабларни ривожлантириш агентлиги фаолиятини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-4444-сон қарори;
- Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 06.04.2017 йилдаги “Умумий ўрта ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълимининг давлат таълим стандартларини тасдиқлаш тўғрисида”ги 187-сон қарори;
- Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 28.12.2017 йилдаги «Педагог ходимларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишни ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги 1026-сон қарори;
- Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 19.02.2019 йилдаги 146-сон қарори 1-иловаси билан тасдиқланган “Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги тўғрисида”ги
Низом;
- Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 25.04.2019 йилдаги 352-сон қарори 2-иловаси билан тасдиқланган “Умумтаълим муассасалари фаолиятини текшириш тартиби
тўғрисида”ги Низом;
- Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 25.06.2019 йилдаги “Президент мактаблари тўғрисида низомни тасдиқлаш ҳақида”ги 526-сон қарори;
- Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 12.07.2019 йилдаги “Ўқувчиларни психологик-педагогик қўллабқувватлаш ишларини янада такомиллаштириш тўғрисида”ги 577-сон қарори;
Суд иши бўйича тавсиявий рўйхат
Алоҳида тартибда кўрилади
Судларда вояга етмаганларга нисбатан ва уларга алоқадор жиноят ишларини кўриб чиқишда прокурор ваколатини таъминлаш ўтказиш:
ЖПКнинг 548-моддасида вояга етмаганларнинг жиноятлари ҳақидаги ишлар бўйича исботланиши лозим бўлган ҳолатлар белгиланган бўлиб, унга кўра суриштирув, дастлабки тергов ҳаракатлари ва суд муҳокамаси даврида вояга етмаганларнинг жиноятлари ҳақидаги ишлар бўйича, қуйидагилар исботланиши лозим:
- айблаш ва ҳукм қилиш учун асосларнинг мавжудлиги (ЖПК 82-модда);
- реабилитация учун асосларнинг мавжудлиги (ЖПК 83-модда);
- айблилик тўғрисидаги масалани ҳал қилмай туриб жиноят ишини тугатиш учун асосларнинг мавжудлиги (ЖПК 84-модда);
- вояга етмаган айбланувчининг аниқ ёши (туғилган йили, ойи, куни);
- вояга етмаганнинг шахсига хос хусусиятлар ва унинг саломатлиги ҳолати;
- унинг турмуш ва тарбияланиш шароитлари;
- катта ёшли далолатчилар ва бошқа иштирокчиларнинг бор
ёки йўқлиги тўлиқ текширилганлиги.
жиноят ишларини юритишда вояга етмаганларнинг ёшини ва шахсини аниқлаш шарт ҳисобланади. Айни вақтда, шу нарсани эътиборда тутиш керакки, шахс туғилган кунидан
бошлаб эмас, балки туғилган куни ўтганидан сўнг, яъни эртаси куннинг ноль соатидан бошлаб жиноят учун жавобгарлик бошланадиган ёшга тўлган деб ҳисобланади.
Судланувчининг ёши суд-тиббиёт экспертизаси томонидан аниқланаётганда, унинг туғилган куни деб, экспертлар аниқлаган йилнинг охирги куни ҳисобланади. Ёш энг кам ва энг кўп йиллар миқдори билан аниқланганда, суд экспертлар томонидан белгиланган энг кам ёшдан келиб чиқиши лозим.текширилганлиги.
Фойдаланилиши лозим бўлган қонунлар, қонуности ва идоравий ҳужжатларнинг тавсиявий рўйхати:
- Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодекси;
- Ўзбекистон кодекси;Республикасининг Жиноят-процессуал кодекси;
- Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 15.09.2000 йилдаги “Вояга етмаганларнинг жиноятлари ҳақидаги ишлар бўйича суд амалиёти тўғрисида”ги қарори;
- Ўзбекистон Республикаси Бош прокурорининг 11.09.2017 йилдаги “Вояга етмаганлар ҳақидаги қонунчилик ижроси устидан назорат фаолияти самарадорлигини ошириш тўғрисида”ги 139-сонли буйруғи.
- биринчи марта ижтимоий хавфи катта бўлмаган жиноят содир этган вояга етмаганнинг шахсини ҳамда содир этилган қилмишнинг хусусиятини ҳисобга олиб, материалларни вояга
етмаганлар ишлари бўйича идоралараро комиссияга кўриб чиқиш учун юбориш масаласи муҳокама қилиниши шартлиги белгилаб қўйилган.